Saturday, May 16, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້: ດວງດາວ

ດວງດາວທຸກດວງທີ່ເຮົາສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້ດ້ວຍສາຍຕາເປົ່າ​ ໆ ຂອງເຮົາຫັ້ນ ມີຂະໜາດທີ່ໃຫຍ່ໂຕຫຼາຍຫຼວງກວ່າດວງອາທິດ ເຊິ່ງເປັນດວງດາວຊະນິດນຶ່ງຄືກັນ.

Thursday, April 30, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້

ຊ້າງເປັນສັດປ່າຊະນິດດຽວໃນດາວໂລກທີ່ບໍ່ສາມາດກະໂດດໄດ້.

Friday, April 24, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້


ນຳ້ເຫື່ອຂອງອິບໂປໂປຕຳ (hippopotame) ມັກປ່ຽນເປັນສີແດງເມື່ອຍາມທີ່ອິບໂປໂປຕຳອາລົມເສຍ.

Friday, April 17, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ"



  1. ໃນປີຄ.ສ. 1861 ຫາ1865 ສະຫະລັດອາເມລິກາມີສົງຄາມກາງເມືອງ ໂດຍແບ່ງລັດປົກຄອງເປັນສອງສ່ວນຫຼັກ ໆ ແມ່ນ ກຸ່ມລັດເໜືອ ແລະ ກຸ່ມລັດໃຕ້. ທັງສອງກຸ່ມສູ້ຮົບກັນໃນສົງຄາມການເມືອງນີ້.
  2. ປະທານປະເທດແຫ່ງສະຫະລັດໃນຊ່ວງສົງຄາມກາງເມືອງແມ່ນ ທ່ານ ເອບະລະແຮມ ລິງຄັນ (Abraham Lincoln).
  3. ກົກສາຍປາຍເຫດຂອງສົງຄາມກາງເມືອງຂອງອາເມລິກາເກີດຂຶ້ນຈາກຄວາມຂັດແຍ້ງໃນເລື່ອງການປົດປ່ອຍຂ້ອຍຂ້າແລະເລື່ອງການປົກຄອງ.
  4. ກ່ອນທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາຈະເປັນປະເທດຊາດ ໃນທະວີບອາເມລິກາມີຈະລິຍະທຳອື່ນ ໆ ອີກຫຼາຍຫຼວງ.
  5. ສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາເກີດຂຶ້ນຍາມເມື່ອກຸ່ມລັດໃຕ້ໂຈມຕີເມືອງຟອດຊຳເທີ ລັດກາໂລລິນໃຕ້ (Fort Sumter, Caroline du Sud).
  6. ກຸ່ມລັດພາກເໜືອມີທະຫານແລະອຸປະກອນເພື່ອສົງຄາມຫຼາຍກວ່າກຸ່ມລັດພາກໃຕ້.
  7. ເມືອງທີ່ມີການສູ້ຮົບກັນຢ່າງໂຫດຫ້ຽມແມ່ນເມືອງເກັດທິສະເບີກ ລັດປັງຊີນວານີ (Gettysburg, Pennsylvanie).
  8. ກຸ່ມລັດເໜືອເປັນຝ່າຍທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ.
  9. ຍາມເມື່ອສົງຄາມຍຸຕິລົງ ລັດຖະບານສະຫະລັດກໍ່ປົດປ່ອຍຂ້ອຍຂ້າເຊື້ອສາຍອາຟະລິກ (ຊາວຜິວດຳ) ໂດຍໃຫ້ຊາວອາເມລິກັນເຊື້ອສາຍອາຟະລິກເພດຊາຍມີສິດທິໃນການເລືອກຕັ້ງ.
  10. ພື້ນທີ່ທີ່ໃຊ້ໃນສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາຫຼາຍບ່ອນພວມຫາຍສາບສູນໄປ ຍ້ອນວ່າມີຜູ້ຄົນແລະບໍລິສັດໃຫຍ່ ໆ ຕ່າງ ໆ ມາສ້າງບ້ານເຮືອນ ຕຶກ ຫຼືອາຄານທຸລະກິດທັບສະຖານທີ່ທີ່ໃຊ້ໃນສົງຄາມກາງເມືອງ.

Thursday, April 16, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ທະວີບອາຟະລິກ"


  1. ທະວີບອາຟະລິກມີຂະໜາດທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ກວ່າປະເທດຈີນ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ອິນເດຍ ເມັກຊິກ ແລະ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງທະວີບເອີລົບ ລວມກັນທັງໝົດ.
  2. ສັບພະສັດທີ່ຍັງບໍ່ສູນສິ້ນເຊື້ອພັນທີ່ສູງໃຫຍ່ທີ່ສຸດມາຈາກທະວີບອາຟະລິກ ແມ່ນ ຊ້າງອາຟະລິກ ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ໃຫຍ່ໂຕກວ່າສັດອື່ນ ແລະ ກວາງຄໍຍາວ (ຊີລັບ; girafe) ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ສູງກວ່າສັດອື່ນ.
  3. ລະຫວ່າງປີຄ.ສ. 1525 ຫາ 1866 ຊາວອາຟະລິກຜິວດຳ 12.5 ລ້ານຄົນຖືກລັກພາໂຕໄປຂາຍເປັນທາດເປັນຂ້ອຍຂ້າໃນທະວີບອາເມລິກາ.
  4. ຊ້າງ 96 ໂຕຖືກຂ້າຕາຍທຸກມື້ທຸກວັນໃນທະວີບອາຟະລິກ.
  5. ສັດປ່າທີ່ດຸຮ້າຍກວ່າໝູ່ໃນອາຟະລິກແມ່ນ ອີໂປໂປຕຳ (hipopothame).
  6. ປະເທດອາຟະລິກໃຕ້ມີຊື່ຫຼິ້ນວ່າ "ປະເທດຊາດແຫ່ງສາຍຮຸ້ງ" (nation arc-en-ciel) ຍ້ອນວ່າມີພາສາທາງການເຖິງ 11 ພາສາ.
  7. ທະວີບອາຟະລິກມີເຫຼົ້າເບຍທີ່ຜະລິດຈາກໝາກກ້ວຍ.
  8. ທະວີບອາຟະລິກບໍ່ມີເສືອປ່າ ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ມີສະເພາະໃນທະວີບອາຊີ.
  9. ທະວີບອາຟະລິກມີຜູ້ເວົ້າພາສາຝະລັ່ງຫຼາຍກວ່າປະເທດຝະລັ່ງ.
  10. ນັກກິລາແລ່ນທີ່ສຸດໃນໂລກສ່ວນຫຼາຍມາຈາກຊົນເຜົ່າດຽວໃນປະເທດເກັນຢາ ແມ່ນ ຊົນເຜົ່າ ກາລັງແຊງ (Kalenjin).

Wednesday, April 15, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ປາບາແລນ"



  1. ຈຳນວນຂອງຫ່ວງວົງຈາກຂີ້ຫູຂອງປາບາແລນສາມາດບົ່ງບອກເຖິງອາຍຸຂອງປາບາແລນໄດ້.
  2. ນຳ້ທະເລໃນສົບປາກຂອງປາບາແລນຟ້າແກ່ (baleine bleue) ມີນຳ້ໜັກເທົ່າທຽມກັບຮ່າງຄີງຂອງປາບາແລນ.
  3. ນຳ້ຫອມສ່ວນຫຼາຍມັກມີສ່ວນຜະສົມຈາກຂີ້ປາບາແລນ.
  4. ປາບາແລນຟ້າແກ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າສະໜາມບາສະແກັດໂບນ.
  5. ປາບາແລນສາມາດຈົມນຳ້ຕາຍໄດ້ຄັນຢູ່ໃຕ້ນຳ້ທະເລດົນນານກວ່າ 30 ນາທີ.
  6. ປາບາແລນຟ້າແກ່ກິນກຸ້ງເຄີຍ (krill) ເປັນອາຫານຫຼັກ ບໍ່ວ່າໂຕປາບາແລນຊິໃຫຍ່ພຽງໃດ.
  7. ຫົວໃຈຂອງປາບາແລນຟ້າແກ່ຫັ້ນມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າລົດຂັບ 1 ຄັນ.
  8. ລີ້ນໃນສົບປາກຂອງປາບາແລນມີນຳ້ໜັກທີ່ໜັກຫຼາຍທຽມເທົ່າກັບຊ້າງ 1 ໂຕ.
  9. ປາສະຫຼາມບາແລນ (requin-baleine) ສາມາດມີຊີວິດເຖິງ 100 ປີ.
  10. ປາບາແລນຂີ້ເທົ່າ (baleine grise) ມັກຜະສົມພັນກັນແບບຕະລີໂອລິດ (trioliste) ໂດຍມີໂຕຜູ້ 2 ໂຕຕໍ່ໂຕເມຍ 1 ໂຕ.


Tuesday, April 14, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ຊ້າງ"


1. ໃນໂລກໃບນີ້ ມີແອສະແປດຊ້າງຫຼົງເຫຼືອຢູ່ພຽງແຕ່ 2 ແອສະແປດ ແມ່ນ ຊ້າງພັນອາຊີ ແລະ ຊ້າງພັນອາຟະລິກ.
2. ຊ້າງສາມາດໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງໂຕອື່ນໄດ້ໄກເຖິງ 8 ກິໂລແມັດ.
3. ຊ້າງປົກປ້ອງຜິວໜັງໂຕເອງ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ແສງແດດເຜົາດ້ວຍເມັດຊາຍ.
4. ຊ້າງອາຟະລິກເປັນສັດທີ່ດົມກິ່ນໄດ້ດີຫຼາຍກວ່າສັບພະສັດອື່ນໃດໃນດາວໂລກ.
5. ຊ້າງຢ້ານກົວເຜິ້ງ.
6. ຊ້າງເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນຳ້ນົມຊະນິດດຽວນອກເໜືອຈາກມະນຸດ ທີ່ມີຄາງ.
7. ຊ້າງສ່ວນຫຼາຍນອນຫຼັບພຽງແຕ່ 2 ເຖິງ 3 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ຄຳ່ຄືນເທົ່ານັ້ນ.
8. ຊ້າງໃຊ້ເວລາມານລູກເປັນເວລາ 2 ປີ.
9. ຊ້າງທີ່ໃຫຍ່ເຕັມທີ່ແລ້ວຕ້ອງກິນອາຫານໜັກຫຼາຍກວ່າ 300 ກິໂລ ແລະ ນຳ້ຫຼາຍກວ່າ 160 ລິດຕໍ່ມື້.
10. ຊ້າງສາມາດໄດ້ກິ່ນນຳ້ທີ່ໄກເຖິງ 12 ໄມຈາກຕົນເອງ.