Saturday, May 16, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້: ດວງດາວ

ດວງດາວທຸກດວງທີ່ເຮົາສາມາດເບິ່ງເຫັນໄດ້ດ້ວຍສາຍຕາເປົ່າ​ ໆ ຂອງເຮົາຫັ້ນ ມີຂະໜາດທີ່ໃຫຍ່ໂຕຫຼາຍຫຼວງກວ່າດວງອາທິດ ເຊິ່ງເປັນດວງດາວຊະນິດນຶ່ງຄືກັນ.

Thursday, April 30, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້

ຊ້າງເປັນສັດປ່າຊະນິດດຽວໃນດາວໂລກທີ່ບໍ່ສາມາດກະໂດດໄດ້.

Friday, April 24, 2015

ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປປະຈຳມື້


ນຳ້ເຫື່ອຂອງອິບໂປໂປຕຳ (hippopotame) ມັກປ່ຽນເປັນສີແດງເມື່ອຍາມທີ່ອິບໂປໂປຕຳອາລົມເສຍ.

Friday, April 17, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ"



  1. ໃນປີຄ.ສ. 1861 ຫາ1865 ສະຫະລັດອາເມລິກາມີສົງຄາມກາງເມືອງ ໂດຍແບ່ງລັດປົກຄອງເປັນສອງສ່ວນຫຼັກ ໆ ແມ່ນ ກຸ່ມລັດເໜືອ ແລະ ກຸ່ມລັດໃຕ້. ທັງສອງກຸ່ມສູ້ຮົບກັນໃນສົງຄາມການເມືອງນີ້.
  2. ປະທານປະເທດແຫ່ງສະຫະລັດໃນຊ່ວງສົງຄາມກາງເມືອງແມ່ນ ທ່ານ ເອບະລະແຮມ ລິງຄັນ (Abraham Lincoln).
  3. ກົກສາຍປາຍເຫດຂອງສົງຄາມກາງເມືອງຂອງອາເມລິກາເກີດຂຶ້ນຈາກຄວາມຂັດແຍ້ງໃນເລື່ອງການປົດປ່ອຍຂ້ອຍຂ້າແລະເລື່ອງການປົກຄອງ.
  4. ກ່ອນທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາຈະເປັນປະເທດຊາດ ໃນທະວີບອາເມລິກາມີຈະລິຍະທຳອື່ນ ໆ ອີກຫຼາຍຫຼວງ.
  5. ສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາເກີດຂຶ້ນຍາມເມື່ອກຸ່ມລັດໃຕ້ໂຈມຕີເມືອງຟອດຊຳເທີ ລັດກາໂລລິນໃຕ້ (Fort Sumter, Caroline du Sud).
  6. ກຸ່ມລັດພາກເໜືອມີທະຫານແລະອຸປະກອນເພື່ອສົງຄາມຫຼາຍກວ່າກຸ່ມລັດພາກໃຕ້.
  7. ເມືອງທີ່ມີການສູ້ຮົບກັນຢ່າງໂຫດຫ້ຽມແມ່ນເມືອງເກັດທິສະເບີກ ລັດປັງຊີນວານີ (Gettysburg, Pennsylvanie).
  8. ກຸ່ມລັດເໜືອເປັນຝ່າຍທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະ.
  9. ຍາມເມື່ອສົງຄາມຍຸຕິລົງ ລັດຖະບານສະຫະລັດກໍ່ປົດປ່ອຍຂ້ອຍຂ້າເຊື້ອສາຍອາຟະລິກ (ຊາວຜິວດຳ) ໂດຍໃຫ້ຊາວອາເມລິກັນເຊື້ອສາຍອາຟະລິກເພດຊາຍມີສິດທິໃນການເລືອກຕັ້ງ.
  10. ພື້ນທີ່ທີ່ໃຊ້ໃນສົງຄາມກາງເມືອງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາຫຼາຍບ່ອນພວມຫາຍສາບສູນໄປ ຍ້ອນວ່າມີຜູ້ຄົນແລະບໍລິສັດໃຫຍ່ ໆ ຕ່າງ ໆ ມາສ້າງບ້ານເຮືອນ ຕຶກ ຫຼືອາຄານທຸລະກິດທັບສະຖານທີ່ທີ່ໃຊ້ໃນສົງຄາມກາງເມືອງ.

Thursday, April 16, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ທະວີບອາຟະລິກ"


  1. ທະວີບອາຟະລິກມີຂະໜາດທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ກວ່າປະເທດຈີນ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ອິນເດຍ ເມັກຊິກ ແລະ ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງທະວີບເອີລົບ ລວມກັນທັງໝົດ.
  2. ສັບພະສັດທີ່ຍັງບໍ່ສູນສິ້ນເຊື້ອພັນທີ່ສູງໃຫຍ່ທີ່ສຸດມາຈາກທະວີບອາຟະລິກ ແມ່ນ ຊ້າງອາຟະລິກ ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ໃຫຍ່ໂຕກວ່າສັດອື່ນ ແລະ ກວາງຄໍຍາວ (ຊີລັບ; girafe) ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ສູງກວ່າສັດອື່ນ.
  3. ລະຫວ່າງປີຄ.ສ. 1525 ຫາ 1866 ຊາວອາຟະລິກຜິວດຳ 12.5 ລ້ານຄົນຖືກລັກພາໂຕໄປຂາຍເປັນທາດເປັນຂ້ອຍຂ້າໃນທະວີບອາເມລິກາ.
  4. ຊ້າງ 96 ໂຕຖືກຂ້າຕາຍທຸກມື້ທຸກວັນໃນທະວີບອາຟະລິກ.
  5. ສັດປ່າທີ່ດຸຮ້າຍກວ່າໝູ່ໃນອາຟະລິກແມ່ນ ອີໂປໂປຕຳ (hipopothame).
  6. ປະເທດອາຟະລິກໃຕ້ມີຊື່ຫຼິ້ນວ່າ "ປະເທດຊາດແຫ່ງສາຍຮຸ້ງ" (nation arc-en-ciel) ຍ້ອນວ່າມີພາສາທາງການເຖິງ 11 ພາສາ.
  7. ທະວີບອາຟະລິກມີເຫຼົ້າເບຍທີ່ຜະລິດຈາກໝາກກ້ວຍ.
  8. ທະວີບອາຟະລິກບໍ່ມີເສືອປ່າ ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ມີສະເພາະໃນທະວີບອາຊີ.
  9. ທະວີບອາຟະລິກມີຜູ້ເວົ້າພາສາຝະລັ່ງຫຼາຍກວ່າປະເທດຝະລັ່ງ.
  10. ນັກກິລາແລ່ນທີ່ສຸດໃນໂລກສ່ວນຫຼາຍມາຈາກຊົນເຜົ່າດຽວໃນປະເທດເກັນຢາ ແມ່ນ ຊົນເຜົ່າ ກາລັງແຊງ (Kalenjin).

Wednesday, April 15, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ປາບາແລນ"



  1. ຈຳນວນຂອງຫ່ວງວົງຈາກຂີ້ຫູຂອງປາບາແລນສາມາດບົ່ງບອກເຖິງອາຍຸຂອງປາບາແລນໄດ້.
  2. ນຳ້ທະເລໃນສົບປາກຂອງປາບາແລນຟ້າແກ່ (baleine bleue) ມີນຳ້ໜັກເທົ່າທຽມກັບຮ່າງຄີງຂອງປາບາແລນ.
  3. ນຳ້ຫອມສ່ວນຫຼາຍມັກມີສ່ວນຜະສົມຈາກຂີ້ປາບາແລນ.
  4. ປາບາແລນຟ້າແກ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າສະໜາມບາສະແກັດໂບນ.
  5. ປາບາແລນສາມາດຈົມນຳ້ຕາຍໄດ້ຄັນຢູ່ໃຕ້ນຳ້ທະເລດົນນານກວ່າ 30 ນາທີ.
  6. ປາບາແລນຟ້າແກ່ກິນກຸ້ງເຄີຍ (krill) ເປັນອາຫານຫຼັກ ບໍ່ວ່າໂຕປາບາແລນຊິໃຫຍ່ພຽງໃດ.
  7. ຫົວໃຈຂອງປາບາແລນຟ້າແກ່ຫັ້ນມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າລົດຂັບ 1 ຄັນ.
  8. ລີ້ນໃນສົບປາກຂອງປາບາແລນມີນຳ້ໜັກທີ່ໜັກຫຼາຍທຽມເທົ່າກັບຊ້າງ 1 ໂຕ.
  9. ປາສະຫຼາມບາແລນ (requin-baleine) ສາມາດມີຊີວິດເຖິງ 100 ປີ.
  10. ປາບາແລນຂີ້ເທົ່າ (baleine grise) ມັກຜະສົມພັນກັນແບບຕະລີໂອລິດ (trioliste) ໂດຍມີໂຕຜູ້ 2 ໂຕຕໍ່ໂຕເມຍ 1 ໂຕ.


Tuesday, April 14, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ຊ້າງ"


1. ໃນໂລກໃບນີ້ ມີແອສະແປດຊ້າງຫຼົງເຫຼືອຢູ່ພຽງແຕ່ 2 ແອສະແປດ ແມ່ນ ຊ້າງພັນອາຊີ ແລະ ຊ້າງພັນອາຟະລິກ.
2. ຊ້າງສາມາດໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງໂຕອື່ນໄດ້ໄກເຖິງ 8 ກິໂລແມັດ.
3. ຊ້າງປົກປ້ອງຜິວໜັງໂຕເອງ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ແສງແດດເຜົາດ້ວຍເມັດຊາຍ.
4. ຊ້າງອາຟະລິກເປັນສັດທີ່ດົມກິ່ນໄດ້ດີຫຼາຍກວ່າສັບພະສັດອື່ນໃດໃນດາວໂລກ.
5. ຊ້າງຢ້ານກົວເຜິ້ງ.
6. ຊ້າງເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນຳ້ນົມຊະນິດດຽວນອກເໜືອຈາກມະນຸດ ທີ່ມີຄາງ.
7. ຊ້າງສ່ວນຫຼາຍນອນຫຼັບພຽງແຕ່ 2 ເຖິງ 3 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ຄຳ່ຄືນເທົ່ານັ້ນ.
8. ຊ້າງໃຊ້ເວລາມານລູກເປັນເວລາ 2 ປີ.
9. ຊ້າງທີ່ໃຫຍ່ເຕັມທີ່ແລ້ວຕ້ອງກິນອາຫານໜັກຫຼາຍກວ່າ 300 ກິໂລ ແລະ ນຳ້ຫຼາຍກວ່າ 160 ລິດຕໍ່ມື້.
10. ຊ້າງສາມາດໄດ້ກິ່ນນຳ້ທີ່ໄກເຖິງ 12 ໄມຈາກຕົນເອງ.

Sunday, April 12, 2015

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ແກະ"

1. ແກະສາມາດຈື່ຈຳໜ້າຕາແກະໂຕອື່ນແລະມະນຸດໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ໂດຍສາມາດຈື່ຈຳໄດ້ຫຼາຍປີ.

2. ພິພິທະພັນແຫ່ງຊາດຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ (British Museum’s collection) ເກັບແກະໂມມີ (momie) ຂອງເອຊິບບູຮານໄວ້ຫຼາຍໂຕ.

3. ພະຄຳພີບີບຂອງພະເຈົ້າຊັກແຫ່ງອັງກິດ (Bible du roi Jacques) ກ່າວເຖິງແກະປະມານ 200 ຄັ້ງ ໂດຍເປັນສັດທີ່ພະຄຳພີກ່າວເຖິງຫຼາຍກວ່າສັບພະສັດອື່ນ.
4. ...ແລະພະຄຳພີບີບຂອງພະເຈົ້າຊັກກ່າວເຖິງລູກແກະ 191 ເທື່ອ, ກ່າວເຖິງແກະແມ່ 10 ເທື່ອ, ແລະ ກ່າວເຖິງແກະພໍ່ 172 ເທື່ອ.


5. ໃນປະເທດມົງໂກລີ ຍາມທີ່ເມົາຄ້າງ ຄົນບູຮານມັກກິນລູກຕາແກະທີ່ໝັກດອງ ໂດຍກິນນຳ້ໝາກເລັ່ນປັ່ນ ເພື່ອໃຫ້ຫາຍພົ້ນຈາກການເມົາຄ້າງ.

6. ມີຢູ່ຄຳ່ຄືນນຶ່ງໃນປີ 1918 ມີແກະຖືກຟ້າຜ່າຕາຍ 504 ໂຕ ຢູ່ສວນສາທາລະນະແຫ່ງຊາດວາແຊັດ (Wasatch National Park) ຢູ່ລັດຢູທາ (Utah).

7. ຜົນງານວິໄຈຈາກປະເທດນູແວນເຊລັງລາຍງານວ່າສານເມຕັນ (méthane) ເຊິ່ງຄົ້ນພົບໃນລົມຕົດຂອງແກະນຶ່ງໂຕ ສາມາດນຳໄປໃຊ້ເປັນພະລັງງານໃຫ້ແກ່ລົດບັນທຸກຄັນນ້ອຍໄດ້ເຖິງນຶ່ງຄັນ ໂດຍສາມາດແລ່ນໄດ້ 25 ໄມຕໍ່ມື້.

8. ປະເທດນູແວນເຊລັງ, ມົງໂກລີ, ແລະ ອົດສະຕະລາລີ ມີແກະສາມເທົ່າຫຼາຍກວ່າປະຊາກອນ.

9. ໂລກນີ້ມີຫົວແກະຫຼາຍກວ່າພັນລ້ານກວ່າຫົວ ໂດຍປະເທດຈີນມີຫົວແກະປະມານ 18 % ຈາກຫົວແກະທັງໝົດໃນໂລກ.

10. ໃນປີ 2014 ຊາວນູແວນເຊລັງຊື່ ນາຍ ໂລລັນ ສະມິດ (Rowland Smith) ເປັນຜູ້ຊະນະໃນງານແຂ່ງຂັນໂກເດັນເຊຍເວີນແຊມປຽນຊິບ (The Golden Shears World Championship) ເຊິ່ງແມ່ນງານແຂ່ງຂັນວ່າຜູ້ໃດຕັດຂົນແກະໄດ້ດີເດັ່ນກວ່າໝູ່.

ສິບຢ່າງທີ່ຄວນຮູ້ ກ່ຽວກັບ "ນຳ້ນົມ"


1. 90% ຂອງນຳ້ນົມທີ່ມະນຸດດື່ມຫັ້ນມາຈາກງົວ ບໍ່ແມ່ນສັບພະສັດອື່ນໃດ.

2. ຕຳນານບູຮານເລົ່າຂານວ່າ ທາງນຳ້ນົມ (ວົວລັກເຕ, ທາງຊ້າງເຜືອກ) ຫັ້ນກຳເໜີດມາດ້ວຍຢົດນຳ້ນົມຈາກໜ້າເອິກຂອງພະເຈົ້າກະເລັກຊື່ເອລາ (Héra) ຜູ້ເປັນເມຍຂອງພະເຈົ້າເຊີດ (Zeus) ລະຫວ່າງທີ່ພະເຈົ້າເອລາພວມໃຫ້ນົມແກ່ແອກກູນ (Hercule) ຢູ່.

3. ແມ່ນາງໂປເປ (Poppée) ເມຍຄົນທີສອງຂອງຈັກກະພັດເນລົງແຫ່ງໂລມ (Néron) ລ້ຽງລາ 500 ໂຕ ເພື່ອໄວ້ເອົານຳ້ນົມຂອງລາອາບນຳ້.

4. ປັດຈຸບັນ ສະຫະລາຊະອານາຈັກຜະລິດນຳ້ນົມປະມານ 13.7 ພັນລ້ານລິດ ຕໍ່ປີ.

5. ນາຍ ລວີ ປາສະເຕີ (Louis Pasteur) ຄິດຄົ້ນວິທີປາສະເຕີລິດ (pasteurisation) ເຫຼົ້າເບຍ 20 ປີກ່ອນໜ້າທີ່ຄິດຄົ້ນວິທີປາສະເຕີລິດນຳ້ນົມ.

6. ໃນປີ 1984, ນັກວິທະຍາສາດຊາວຊູແອດລາຍງານວ່ານົມງົວທີ່ມີຄຸນະພາບສູງຫັ້ນ ຕ້ອງມາຈາກງົວແມ່ທີ່ສວມໃສ່ແຜ່ນດິດປະລາສະຕິກ ເຊິ່ງແຕ້ມທາດ້ວຍຢາຂ້າມະແລງ ໂດຍເຮັດໃຫ້ມະແລງບໍ່ໂບຍບິນເທິງຫົວງົວ.

7. ນຳ້ນົມຈາກຄວາຍຕາເວັນຕົກມີປະໂລເຕອິນຫຼາຍກວ່ານົມງົວເຖິງ 25%.

8. ບໍລິສັດນົມອູດແຫ່ງທຳອິດຂອງໂລກເປີດໃຊ້ບໍລິການເມື່ອປີ 1986 ຢູ່ ນະຄອນຫຼວງລີຢັດ ປະເທດອາລາບີຊາອູດິດ ໂດຍຂາຍ £1.20 ຕໍ່ລິດ (ປະມານ 14207.71 ກີບລາວ).

9. ມະນຸດເລີ່ມດື່ມນົມງົວເປັນຄັ້ງທຳອິດປະມານ 10,000 ທີ່ແລ້ວ ຢູ່ບໍລິເວນປະເທດອາຟະການີສະຕັງ ແລະອີລັງ ປັດຈຸບັນ.

10. ຄົນອາຊີແລະອາຟະລິກຫຼາຍຄົນບໍ່ສາມາດດື່ມນົມງົວໄດ້ຍາມທີ່ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລ້ວ. ເຂົາເຈົ້າດື່ມແລ້ວຈະທ້ອງເສຍ ຍ້ອນວ່ານົມງົວມີນຳ້ຕານນົມ ເອີ້ນວ່າ ລັກຕົດ (lactose) ສະເພາະເດັກແດງເທົ່ານັ້ນທີ່ດື່ມໄດ້ ເນື່ອງຈາກວ່າເດັກແດງສາມາດຜະລິດອັງຊິມລັກຕັດ (lactase) ເຊິ່ງແມ່ນອັງຊິມທີ່ຊ່ອຍໃຫ້ມະນຸດຍ່ອຍນຳ້ຕານນົມໄດ້ ຄັນຜູ້ໃດຕ້ອງການກິນນົມງົວແຕ່ກິນບໍ່ໄດ້ ກໍ່ຕ້ອງຫານົມທີ່ບໍ່ມີລັກຕົດເດີ້!
LACTOSE FREE